Phần lớn tin "sang nhượng trường mầm non" hay "sang nhóm trẻ" trên mạng thực chất thuộc một trong ba loại: sang lại mặt bằng kèm đồ dùng, sang một nhóm trẻ hay lớp đang có trẻ học, hoặc chuyển nhượng một trường có đủ quyết định thành lập và cho phép hoạt động. Ba loại này khác nhau rất xa về thứ bạn thật sự nhận được, nhất là phần giấy phép, nên việc đầu tiên khi đọc một tin rao là xác định nó thuộc loại nào, trước khi quan tâm tới giá.
Lần liên hệ đầu, qua điện thoại hay tin nhắn, là lúc rẻ nhất để loại bớt những tin không phù hợp. Bài này giúp bạn đọc chữ trong tin rao, chuẩn bị mười hai câu hỏi cho cuộc gọi đầu, biết những gì chưa nên đưa ra ở giai đoạn này, và cách lọc ra vài ứng viên đáng đi xem.
"Sang nhượng" trong tin rao thường mang nghĩa gì
Trong thói quen nói của người kinh doanh, "sang" hay "sang nhượng" là bán lại một cơ sở đang chạy, gồm mặt bằng đang thuê, đồ đạc, thiết bị và khách quen. Với quán ăn hay tiệm tóc, như vậy là đủ. Với trường mầm non, phần quan trọng nhất là quyền được hoạt động giáo dục, và quyền này không đi theo đồ đạc.
Quyết định cho phép hoạt động của nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập hay trường mầm non được cấp cho một chủ thể cụ thể tại một địa điểm cụ thể. Khi người rao viết "sang lại có sẵn giấy phép", câu hỏi đầu tiên phải là: giấy phép đứng tên ai, tại địa chỉ nào, và việc thay người đứng tên được thực hiện theo thủ tục nào. Nếu câu trả lời là "cứ giữ tên chủ cũ, chạy bình thường", bạn đang được mời vào một thoả thuận không có cơ sở pháp lý: chủ cũ vẫn là người chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý, còn bạn bỏ tiền mà không có quyền gì được ghi nhận.
Điều này không có nghĩa mọi tin sang nhượng đều đáng ngờ. Nhiều chủ nhóm trẻ thật lòng muốn chuyển cho người khác tiếp tục chăm sóc lũ trẻ. Nhưng bạn cần biết rõ mình đang mua mặt bằng và đồ đạc, mua danh sách phụ huynh đang gửi con, hay mua vị trí nhà đầu tư của một cơ sở được cấp phép. Mỗi thứ có giá trị và cách làm khác nhau.
Ba loại tin rao và thứ bạn thật sự nhận được
Bảng dưới giúp phân loại nhanh sau vài câu hỏi đầu:
| Loại tin | Thường gồm | Không gồm | Việc phải làm sau khi mua |
|---|---|---|---|
| Sang mặt bằng có sẵn đồ dùng mầm non | Hợp đồng thuê (nếu chủ nhà đồng ý), bàn ghế, đồ chơi, thiết bị bếp, cải tạo đã làm | Giấy phép, trẻ đang học, giáo viên | Xin phép như mở mới; kiểm tra mặt bằng có đủ điều kiện không |
| Sang nhóm trẻ, lớp mẫu giáo đang có trẻ | Mặt bằng, đồ dùng, phụ huynh đang gửi con, có thể cả cô giáo | Quyết định cho phép hoạt động không tự chuyển sang bạn | Làm thủ tục theo hướng dẫn của cơ quan quản lý nơi cơ sở hoạt động; có thể phải xin phép lại |
| Chuyển nhượng trường mầm non tư thục | Vị trí nhà đầu tư, giấy phép của trường, hợp đồng, đội ngũ, học sinh | Những gì không ghi trong hợp đồng chuyển nhượng | Thủ tục thay đổi nhà đầu tư, hội đồng trường với cơ quan quản lý |
Loại thứ hai là loại hay gây hiểu lầm nhất. Nhóm trẻ độc lập là cơ sở quy mô nhỏ, điều kiện và thủ tục khác trường, và cách xử lý khi đổi người đứng đầu tuỳ quy định hiện hành và hướng dẫn của địa phương. Trước khi đặt bất kỳ khoản tiền nào, hỏi thẳng cơ quan quản lý giáo dục nơi cơ sở hoạt động, đừng dựa vào lời người bán.
Những câu chữ trong tin rao cần đọc kỹ
"Đông học sinh", "kín lớp". Không có con số thì chưa có thông tin. Ghi lại để hỏi sĩ số cụ thể theo từng lớp và từng tháng gần đây. Một cơ sở kín lớp thật thì chủ thường nói được ngay con số.
"Giấy phép đầy đủ". Đầy đủ gồm những gì: quyết định thành lập, quyết định cho phép hoạt động, hồ sơ phòng cháy, hồ sơ bếp ăn. Hỏi tên từng loại giấy và ngày cấp. Người bán nói chung chung thường chưa từng tự đọc hồ sơ của mình.
"Giá rẻ vì định cư", "cần sang gấp". Có thể đúng, nhưng sự gấp gáp đi kèm giá thấp là công thức quen thuộc của những thương vụ có vấn đề. Đọc thêm bài về động cơ người bán trong cùng danh mục để biết cần kiểm tra gì.
"Bao chuyển giấy phép". Không ai "bao" được quyết định của cơ quan nhà nước. Người bán có thể hỗ trợ hồ sơ, nhưng việc chấp thuận thuộc về cơ quan có thẩm quyền. Hợp đồng phải ghi việc chấp thuận là điều kiện để thanh toán, không phải lời hứa miệng.
"Thu hồi vốn trong vài tháng". Đây là lời quảng cáo, không phải thông tin. Thời gian thu hồi phụ thuộc giá bạn trả, sĩ số, chi phí, và năng lực vận hành của chính bạn. Một tin rao hứa thu hồi vốn nhanh nên làm bạn thận trọng hơn, không phải hào hứng hơn.
Mười hai câu hỏi cho cuộc gọi đầu
Không cần hỏi hết trong một lần, nhưng nên có danh sách trước mặt và ghi lại câu trả lời. Câu trả lời mập mờ ở câu nào là chỗ bạn sẽ đào sâu khi đi xem:
- Cơ sở là trường mầm non hay nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập? Hoạt động từ năm nào?
- Quyết định cho phép hoạt động đứng tên ai, cá nhân hay công ty? Người đang nói chuyện có phải người đứng tên không?
- Hiện có bao nhiêu trẻ đang học, chia mấy nhóm lớp? Sĩ số ba tháng gần nhất thế nào?
- Mặt bằng thuê hay sở hữu? Hợp đồng thuê còn bao lâu, đứng tên ai, chủ nhà biết chuyện sang nhượng chưa?
- Có bao nhiêu cô giáo, bảo mẫu, nhân viên bếp? Ai sẽ ở lại sau khi chuyển giao?
- Bếp ăn tự nấu hay đặt suất ăn? Hồ sơ an toàn thực phẩm đang thế nào?
- Hồ sơ phòng cháy đã có những gì?
- Học phí thu theo tháng hay theo kỳ? Có khoản nào phụ huynh đã đóng trước cho các tháng sau không?
- Lý do chuyển nhượng là gì? Thời gian mong muốn hoàn tất?
- Giá chào gồm những gì: đồ dùng, cải tạo, hợp đồng thuê, phụ huynh, giấy phép?
- Có thể xem báo cáo thu chi và danh sách lớp (ẩn tên trẻ) sau khi ký cam kết bảo mật không?
- Có thể đến xem trong giờ trẻ đang học không?
Câu cuối cùng quan trọng hơn vẻ ngoài của nó. Một cơ sở đang hoạt động thật sẽ sắp xếp được một buổi xem trong giờ học, miễn bạn tôn trọng nhịp sinh hoạt của trẻ. Người bán chỉ cho xem vào buổi tối hoặc cuối tuần cần có lý do rất thuyết phục.
Những gì chưa nên đưa ra ở lần liên hệ đầu
Đừng chuyển bất kỳ khoản "cọc giữ chỗ" nào chỉ sau một cuộc gọi hay một tin nhắn, dù người bán nói có nhiều người đang hỏi. Một cơ sở mầm non không phải món hàng hết trong một buổi chiều. Nếu nó thật sự hấp dẫn và người bán thật sự muốn bán cho người nghiêm túc, họ sẽ cho bạn vài ngày để đi xem và hỏi thêm.
Đừng gửi ảnh căn cước, sổ hộ khẩu hay thông tin tài khoản ngân hàng ở giai đoạn này. Một số kịch bản lừa đảo dùng tin rao sang nhượng để thu thập giấy tờ cá nhân hoặc đòi phí "giữ hồ sơ", "phí chuyển giấy phép". Giấy tờ của bạn chỉ cần khi đã vào bước ký kết, với người đã xác minh được danh tính và quyền bán.
Đừng nói ra mức giá bạn sẵn sàng trả. Câu hỏi "anh chị định đầu tư khoảng bao nhiêu" nên được đáp bằng một câu kiểu "cần xem hồ sơ trước đã". Cũng đừng hứa hẹn những điều sẽ làm sau khi mua như đổi tên, đổi chương trình, tăng học phí; những lời này có thể đến tai giáo viên và phụ huynh, làm họ lo lắng trước khi bạn kịp mua.
Tìm cơ sở ngoài các tin rao công khai
Tin rao công khai chỉ là phần nổi. Nhiều thương vụ tốt không bao giờ lên mạng, vì chủ trường không muốn giáo viên và phụ huynh biết mình đang tìm người mua. Những cơ sở này thường được giới thiệu qua người trong nghề: hiệu trưởng, giáo viên lâu năm, nhà cung cấp đồ dùng, thực phẩm, đơn vị làm phần mềm quản lý trường, những người hằng tuần ra vào hàng chục trường và biết chủ nào đang mệt, chủ nào sắp định cư.
Một kênh khác là các hệ thống mầm non có chương trình chuyển nhượng campus cho nhà đầu tư. Ưu điểm là hồ sơ thường được chuẩn bị bài bản hơn, có quy trình cam kết bảo mật, xem hồ sơ, tham quan rõ ràng, và có hỗ trợ sau bàn giao. Nhược điểm là bạn gắn với hệ thống qua thương hiệu, chương trình và các khoản phí, nên cần đọc kỹ điều kiện.
Môi giới kinh doanh cũng là một kênh, nhưng ở mảng mầm non số người chuyên sâu chưa nhiều. Khi làm việc với môi giới, hỏi rõ họ đại diện cho bên nào, được trả phí bởi ai, và có quyền cung cấp hồ sơ gì. Dù đi qua kênh nào, mười hai câu hỏi ở trên vẫn dùng được cho lần trao đổi đầu tiên.
Sau cuộc gọi: lọc ra vài ứng viên đáng đi xem
Sau mỗi cuộc gọi, chấm nhanh từng cơ sở theo bốn tiêu chí: rõ ràng về pháp lý (biết ai đứng tên, loại hình gì), minh bạch về số liệu (nói được sĩ số, chấp nhận cho xem sổ sau cam kết bảo mật), độ bền của mặt bằng (thời hạn thuê, chủ nhà hợp tác), và độ khớp với mục tiêu của bạn (khu vực, quy mô, vốn). Cơ sở nào trượt từ hai tiêu chí trở lên thường không đáng tốn một buổi đi xem.
Với những cơ sở qua vòng lọc, hãy hẹn buổi xem đầu tiên trong giờ học, đi cùng một người trong nghề nếu có thể, và mang theo danh sách câu trả lời từ cuộc gọi để đối chiếu. Thông tin trong cuộc gọi và thông tin bạn thấy tận mắt khác nhau ở đâu là chỗ cần hỏi tiếp.
Nếu sau vài tuần đọc tin rao bạn thấy hầu hết các tin đều thuộc loại sang mặt bằng hoặc nhóm trẻ không rõ pháp lý, đó cũng là một thông tin: ở phân khúc đó thị trường mua bán trường mầm non chưa minh bạch, và một kênh có hồ sơ chuẩn bị sẵn có thể tiết kiệm cho bạn nhiều thời gian.
Với nhà đầu tư muốn đi đường mua lại mà chưa quen thẩm định, mục cơ hội đầu tư của trang giới thiệu các campus mầm non đang vận hành của hệ thống Global Star School tại TP.HCM; hồ sơ chi tiết như sĩ số, báo cáo thu chi, hợp đồng mặt bằng được chia sẻ sau khi ký cam kết bảo mật, để anh/chị tự kiểm tra theo đúng các bước trong bài.
Câu hỏi thường gặp
Mua lại nhóm trẻ thì có được dùng tiếp giấy phép của chủ cũ không?
Quyết định cho phép hoạt động được cấp cho một chủ thể tại một địa điểm, không tự chuyển sang người mua. Cách xử lý khi đổi người đứng đầu phụ thuộc quy định hiện hành và hướng dẫn của cơ quan quản lý giáo dục nơi cơ sở hoạt động. Hỏi trực tiếp cơ quan này trước khi trả tiền.
Sang mặt bằng có sẵn đồ dùng mầm non có lợi gì?
Bạn tiết kiệm được chi phí và thời gian cải tạo, mua sắm; mặt bằng đã từng dùng làm cơ sở mầm non thường gần với yêu cầu hơn. Nhưng bạn vẫn phải xin phép như mở mới, và nên kiểm tra mặt bằng có đáp ứng điều kiện hiện hành không, vì cơ sở cũ có thể đã được cấp theo hiện trạng khác.
Người bán đòi cọc giữ chỗ ngay thì có nên chuyển không?
Không nên chuyển khi chưa xem cơ sở, chưa xác minh người bán có quyền bán và chưa có văn bản ghi rõ điều kiện hoàn cọc. Một khoản cọc hợp lý chỉ nên đặt sau khi đã thẩm định sơ bộ, kèm thoả thuận thời hạn đàm phán và trường hợp được hoàn lại.
Làm sao xác minh người rao bán đúng là chủ cơ sở?
So tên người đứng tên trên quyết định cho phép hoạt động hoặc đăng ký doanh nghiệp với giấy tờ tuỳ thân của người đàm phán, hỏi chủ nhà xác nhận người đang thuê, và nếu cần xác nhận với cơ quan quản lý giáo dục về cơ sở đó. Người đàm phán là người được uỷ quyền thì xem văn bản uỷ quyền.
Giá sang nhượng trường mầm non thường gồm những gì?
Tuỳ thoả thuận, có thể gồm giá trị cải tạo, thiết bị, đồ dùng, quyền thuê mặt bằng còn lại, giá trị của dòng tiền và phụ huynh đang gửi con, và với trường thì vị trí nhà đầu tư. Luôn yêu cầu bên bán liệt kê rõ giá chào gồm những gì để so sánh giữa các cơ sở.
Có nên mua cơ sở chỉ được xem vào buổi tối không?
Nên thận trọng. Xem trong giờ học là cách duy nhất để thấy trẻ thật, cô thật và nhịp vận hành thật. Nếu người bán có lý do chính đáng như sợ xáo trộn trẻ, có thể đề nghị đứng quan sát ngắn ở giờ đón trẻ hoặc giờ ăn trưa với sự đồng ý của nhà trường.