Chọn thương hiệu nhượng quyền mầm non nên dựa trên bảy nhóm tiêu chí: hệ thống đã chín chưa, chương trình có thật và triển khai được không, đào tạo có đủ sâu không, hỗ trợ tuyển sinh có thực chất không, các trường hiện có đang khoẻ hay yếu, tổng phí có hợp lý không, và thương hiệu có hợp với phụ huynh ở khu vực của bạn không. Tiêu chí cuối thường bị bỏ quên nhất, dù nó quyết định nhiều nhất.
Một thương hiệu nổi ở trung tâm thành phố lớn chưa chắc hợp với một phường ven đô hay một thị xã ở tỉnh. Ngược lại, một hệ thống ít quảng cáo có thể có quy trình rất chắc và chủ trường nhận quyền rất hài lòng. Bài này giúp bạn kiểm từng nhóm bằng bằng chứng thay vì bằng tài liệu giới thiệu, và đưa ra một bảng chấm để so các lựa chọn với nhau một cách công bằng.
Nhóm 1 và 2: hệ thống đã chín chưa, chương trình có thật không
Độ chín của hệ thống. Hỏi hệ thống đã vận hành trực tiếp bao nhiêu trường, trong bao lâu, trước khi nhượng quyền cho người khác. Một hệ thống có vài trường tự vận hành nhiều năm thường đã gặp và xử lý những tình huống khó: giáo viên nghỉ hàng loạt, dịch bệnh, sự cố an toàn, phụ huynh khủng hoảng. Pháp luật đặt điều kiện thời gian hoạt động tối thiểu cho hệ thống nhượng quyền, nhưng điều kiện đó chỉ là sàn; kinh nghiệm thật đo bằng số tình huống đã đi qua.
Cơ cấu cơ sở trực tiếp và nhượng quyền. Nếu phần lớn cơ sở là nhượng quyền và hệ thống gần như không còn tự vận hành trường nào, câu hỏi là đội ngũ chuyên môn của họ học từ đâu, cập nhật từ đâu. Hệ thống còn giữ trường trực tiếp thường có "phòng thí nghiệm" để thử chương trình và quy trình trước khi đưa xuống đối tác.
Chương trình có thể quan sát được. Đừng chỉ nghe mô tả. Xin dự một buổi sinh hoạt ở trường của hệ thống, xem giáo án mẫu, xem học liệu thật, hỏi cách chương trình được tích hợp với chương trình giáo dục mầm non do Bộ ban hành. Một chương trình tốt cho thấy rõ trẻ làm gì trong ngày, giáo viên chuẩn bị gì, và cách theo dõi sự phát triển của trẻ mà không chấm điểm hay xếp hạng trẻ.
Chương trình triển khai được ở trường bạn. Có những chương trình đòi giáo viên trình độ ngoại ngữ cao, học cụ nhập khẩu hay sĩ số rất nhỏ. Hỏi điều kiện tối thiểu để chạy chương trình đúng cách, và so với nguồn giáo viên, mức chi trả ở khu vực của bạn. Chương trình hay mà không triển khai nổi thì trên thực tế trường sẽ dạy một phiên bản pha loãng.
Nhóm 3 và 4: đào tạo và hỗ trợ tuyển sinh
Đào tạo ban đầu. Hỏi đào tạo cho ai (chủ trường, hiệu trưởng, giáo viên, bếp, kế toán), bao lâu, học ở đâu, học lý thuyết hay có thực tập tại trường mẫu. Đào tạo chỉ vài buổi lý thuyết khó đủ cho một đội ngũ mới mở trường. Thực tập tại một trường đang chạy là phần giá trị nhất.
Đào tạo duy trì. Giáo viên mầm non nghỉ việc, thay người là chuyện thường. Hỏi khi trường tuyển giáo viên mới giữa năm, hệ thống đào tạo thế nào, có tính phí không, mất bao lâu. Hỏi lịch đào tạo định kỳ trong năm và ai là người đào tạo.
Hỗ trợ tuyển sinh khai trương. Hệ thống làm gì trong giai đoạn trước khai trương: chiến dịch quảng cáo, sự kiện tham quan, kịch bản tư vấn, người hỗ trợ tại chỗ. Ai trả chi phí quảng cáo. Có số liệu nào về tốc độ lấp lớp của các trường mở trong vài năm gần đây ở khu vực tương tự không.
Hỗ trợ tuyển sinh sau năm đầu. Tuyển sinh là việc lặp lại mỗi năm học. Hỏi hệ thống có hỗ trợ chiến dịch tuyển sinh hằng năm không, có phân tích số liệu tuyển sinh cho từng trường không, và làm gì khi một trường tụt sĩ số.
Nhóm 5: sức khoẻ của các trường đang nhận quyền
Thước đo trung thực nhất của một hệ thống nhượng quyền không phải là số trường mới mở mỗi năm, mà là số trường còn ở lại và đang khoẻ. Một hệ thống mở nhanh nhưng nhiều trường rời đi hoặc đóng cửa sau vài năm là tín hiệu đáng lo, dù tài liệu giới thiệu chỉ nói về con số tăng trưởng.
Hãy hỏi trực tiếp: trong ba đến năm năm gần đây, bao nhiêu trường đã rời hệ thống hoặc đóng cửa, lý do chính là gì. Một hệ thống thẳng thắn sẽ trả lời và giải thích những gì họ đã học được. Câu trả lời né tránh hoặc "chưa trường nào rời đi" với một hệ thống đã nhượng quyền nhiều năm cần được kiểm chứng thêm.
Sau đó, tự đi gặp chủ trường. Chọn ngẫu nhiên trong danh sách, đừng chỉ gặp những người hệ thống giới thiệu. Hỏi họ về khoảng cách giữa lời hứa lúc ký và thực tế sau một năm, về thái độ của hệ thống khi trường gặp khó, về phí có tăng không, và câu quan trọng nhất: nếu được chọn lại, anh chị có ký không. Ghi lại câu trả lời của từng người để so sánh, vì cảm nhận sau nhiều cuộc gặp rất dễ bị lẫn.
Nếu có thể, gặp cả một hai chủ trường đã rời hệ thống. Họ có thể có thiên kiến, nhưng thường nói ra những điểm mà người đang ở trong không tiện nói, ví dụ điều khoản không cạnh tranh hay việc bàn giao dữ liệu khi rời đi.
Nhóm 6 và 7: tổng phí và độ hợp với thị trường của bạn
Về phí, bài phí nhượng quyền mầm non trong danh mục này hướng dẫn cách cộng tổng chi phí suốt hợp đồng và đặt cạnh điểm hoà vốn. Khi so thương hiệu, hãy dùng cùng một kịch bản doanh thu cho tất cả, vì mỗi hệ thống sẽ đưa kịch bản đẹp của riêng mình. Đừng chỉ so con số; so cả những gì phí đó đổi lại ở nhóm tiêu chí 3 và 4.
Về độ hợp thị trường, câu hỏi gốc là: phụ huynh trong bán kính vài cây số quanh mặt bằng của bạn có biết, có tin và có trả nổi cho thương hiệu này không? Thương hiệu định vị cao ở khu dân cư thu nhập trung bình sẽ phải giảm giá hoặc chờ rất lâu để lấp lớp. Thương hiệu định vị phổ thông ở khu cao cấp có thể khó cạnh tranh với các trường đã có tên tuổi lâu năm.
Cách kiểm là ra thực địa: đứng ở các trường hiện có trong khu vực vào giờ đón trả, quan sát phương tiện đi lại, hỏi chuyện vài phụ huynh về điều họ cân nhắc khi chọn trường. Kết hợp với thông tin hệ thống cung cấp về các trường của họ ở khu vực có đặc điểm tương tự. Nếu hệ thống chưa có trường nào ở loại khu vực như của bạn, bạn sẽ là người thử nghiệm, và rủi ro cao hơn tương ứng.
Thêm một điểm cho nhà đầu tư ở xa: khoảng cách địa lý với hệ thống. Hỏi người hỗ trợ trực tiếp cho trường bạn ở đâu, bao lâu đến thăm một lần, khi có sự cố thì ai có mặt sau bao lâu. Hỗ trợ từ xa qua điện thoại và họp trực tuyến có ích, nhưng không thay được một người hiểu nghề đứng trong lớp học cùng giáo viên của bạn.
Bảng chấm để so các thương hiệu
Gợi ý một bảng chấm đơn giản: chấm mỗi nhóm từ 1 đến 5 dựa trên bằng chứng bạn thu được, nhân với trọng số theo hoàn cảnh của bạn, rồi cộng lại. Trọng số dưới đây là ví dụ cho một nhà đầu tư lần đầu vào ngành; bạn nên tự điều chỉnh.
| Nhóm tiêu chí | Trọng số (ví dụ) | Bằng chứng cần có để chấm |
|---|---|---|
| Độ chín của hệ thống | 15% | Số trường tự vận hành, số năm, tình huống khó đã xử lý |
| Chương trình | 15% | Đã dự giờ, xem giáo án, hiểu cách tích hợp chương trình quốc gia |
| Đào tạo | 15% | Lịch đào tạo ban đầu, thực tập, đào tạo giáo viên mới thay thế |
| Hỗ trợ tuyển sinh | 15% | Kế hoạch khai trương, số liệu lấp lớp các trường mới |
| Sức khoẻ cơ sở hiện có | 20% | Ít nhất ba cuộc gặp chủ trường, số trường rời đi và lý do |
| Tổng phí | 10% | Bảng tổng chi phí suốt hợp đồng với kịch bản chung |
| Độ hợp thị trường | 10% | Quan sát thực địa, mức chi trả, có trường ở khu vực tương tự |
Bảng chấm không quyết định thay bạn, nhưng buộc bạn tìm bằng chứng cho từng ô. Ô nào không có bằng chứng thì đó là việc cần làm tiếp, không phải ô để chấm theo cảm tính. Và nếu một thương hiệu điểm cao nhưng bạn vẫn thấy không thoải mái khi làm việc với con người của hệ thống đó, hãy coi trọng cảm giác ấy: hợp đồng nhượng quyền là quan hệ nhiều năm.
Tín hiệu nên dừng lại
Có những dấu hiệu, dù chỉ một, đủ để bạn tạm dừng và kiểm tra kỹ hơn trước khi đi tiếp.
- Hứa hẹn lợi nhuận hoặc thời gian thu hồi vốn cụ thể như một cam kết, thay vì đưa phương pháp tính.
- Thúc ký nhanh vì "chỉ còn vài suất ưu đãi", không cho đủ thời gian xem xét hợp đồng.
- Không cho gặp chủ trường hiện hữu, hoặc chỉ cho gặp người được chọn sẵn.
- Không xuất trình được giấy tờ bảo hộ nhãn hiệu hay tư cách được nhượng quyền.
- Lảng tránh câu hỏi về trường đã rời hệ thống.
- Gói nhượng quyền đòi làm trái chuẩn ngành giáo dục, ví dụ dùng giáo viên chưa đạt chuẩn trình độ.
- Phần lớn doanh thu của hệ thống đến từ phí nhượng quyền ban đầu của đối tác mới hơn là từ phí định kỳ của trường đang chạy.
Dấu hiệu cuối cùng khó thấy nhất nhưng nói nhiều nhất: một hệ thống sống bằng việc bán suất mới có động cơ mở nhanh hơn là giúp trường hiện có khoẻ. Nếu có dịp, hãy hỏi thẳng cơ cấu doanh thu của hệ thống. Với những ai đang cân nhắc, chương trình nhượng quyền của hệ thống Global Star School cho nhà đầu tư tỉnh có ở mục cơ hội đầu tư của trang; bạn có thể dùng chính bảy nhóm tiêu chí này để đánh giá.
Câu hỏi thường gặp
Thương hiệu lớn có luôn tốt hơn thương hiệu nhỏ không?
Không hẳn. Thương hiệu lớn có lợi thế nhận diện nhưng có thể phí cao, kiểm soát chặt và ít thời gian cho từng đối tác. Thương hiệu nhỏ có thể hỗ trợ sát hơn nhưng nhận diện yếu hơn. Điều quan trọng là thương hiệu đó có hợp khu vực của bạn và hỗ trợ có thực chất không.
Nên gặp bao nhiêu chủ trường nhận quyền trước khi quyết định?
Ít nhất ba, trong đó có người đã ở hệ thống trên hai năm và người mới mở gần đây. Nếu có thể, gặp thêm một người đã rời hệ thống. Chọn ngẫu nhiên trong danh sách thay vì chỉ gặp người được giới thiệu để có bức tranh cân bằng.
Có nên chọn thương hiệu chưa có trường nào ở tỉnh mình không?
Có thể, nếu bạn chấp nhận làm người mở đường: thương hiệu chưa được biết ở địa phương, hệ thống chưa có kinh nghiệm với thị trường đó. Bù lại, bạn có thể thương lượng được quyền khu vực rộng hơn. Cần kiểm kỹ khả năng hỗ trợ từ xa của hệ thống.
Làm sao biết chương trình của hệ thống có phù hợp quy định không?
Hỏi hệ thống cách tích hợp với chương trình giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, xin xem kế hoạch giáo dục mẫu, và hỏi các trường nhận quyền đã qua kiểm tra của cơ quan quản lý chưa. Có thể tham khảo thêm ý kiến của người có chuyên môn giáo dục mầm non.
Thăm trường của hệ thống thì nên quan sát gì?
Quan sát giờ đón trả, cách giáo viên nói chuyện với trẻ, sự gọn gàng của bếp và nhà vệ sinh, an toàn ở sân chơi, thái độ của nhân viên khi có khách lạ. Một buổi sáng bình thường nói nhiều hơn một buổi tham quan được chuẩn bị kỹ.
Bảng chấm có nên chia sẻ với bên nhượng quyền không?
Có thể chia sẻ phần câu hỏi để họ chuẩn bị bằng chứng, nhưng giữ phần điểm và trọng số cho riêng mình. Việc họ phản hồi thế nào với danh sách câu hỏi chi tiết cũng là một thông tin hữu ích về cách họ sẽ làm việc với đối tác.