Một trường mầm non nhượng quyền chịu điều chỉnh cùng lúc bởi hai nhóm quy định: pháp luật về nhượng quyền thương mại (Luật Thương mại 2005 và Nghị định 35/2006/NĐ-CP cùng các văn bản sửa đổi) điều chỉnh quan hệ giữa bạn và hệ thống; pháp luật giáo dục (Luật Giáo dục 2019, Điều lệ trường mầm non, quy định về điều kiện đầu tư và hoạt động giáo dục) điều chỉnh việc bạn mở và vận hành trường. Hợp đồng nhượng quyền cho bạn thương hiệu và cách làm; nó không cho bạn quyền mở trường.
Nhiều rắc rối của trường nhượng quyền nảy sinh ở chỗ hai nhóm quy định này chạm nhau: tên trường, chương trình, chuẩn giáo viên, ai là người chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý. Bài này đi qua từng chỗ chạm. Quy định thay đổi theo thời gian, nhất là sau khi sắp xếp đơn vị hành chính và bỏ cấp huyện từ 01/7/2025, nên mọi điểm dưới đây cần được kiểm lại với văn bản hiện hành và với Sở Giáo dục và Đào tạo nơi bạn định mở trường.
Nhóm quy định thứ nhất: nhượng quyền thương mại
Luật Thương mại 2005 dành Mục 8 Chương VI (từ Điều 284 tới Điều 291) cho nhượng quyền thương mại: định nghĩa, hình thức hợp đồng, quyền và nghĩa vụ của bên nhượng quyền và bên nhận quyền, nhượng quyền lại cho bên thứ ba, và đăng ký nhượng quyền. Nghị định 35/2006/NĐ-CP quy định chi tiết, sau đó được sửa đổi, bổ sung, trong đó có Nghị định 08/2018/NĐ-CP thuộc đợt cắt giảm điều kiện kinh doanh.
Một số điểm chính đáng nhớ. Bên nhượng quyền chỉ được cấp quyền khi hệ thống kinh doanh dự định nhượng quyền đã hoạt động một thời gian tối thiểu theo nghị định (quy định gốc là ít nhất một năm). Bên nhượng quyền phải cung cấp bản giới thiệu và hợp đồng mẫu trước khi ký một khoảng thời gian luật định. Bên nhượng quyền có nghĩa vụ đào tạo ban đầu, trợ giúp kỹ thuật thường xuyên, bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ với đối tượng được nhượng quyền và đối xử bình đẳng với các bên nhận quyền.
Về đăng ký, sau các lần sửa đổi, nhượng quyền giữa hai bên trong nước hiện không phải đăng ký với Bộ Công Thương; nhượng quyền từ nước ngoài vào Việt Nam thì phải đăng ký trước khi tiến hành. Nếu bạn nhận quyền một thương hiệu mầm non nước ngoài, dù qua một bên nhận quyền chung tại Việt Nam, hãy hỏi thương hiệu đó đã hoàn tất đăng ký chưa và xin bản sao giấy tờ.
Bên nhận quyền cũng có nghĩa vụ luật định: trả tiền nhượng quyền, đầu tư đủ cơ sở vật chất theo yêu cầu của hệ thống, chấp nhận sự kiểm soát, giữ bí mật kinh doanh kể cả sau khi hợp đồng chấm dứt, và ngừng dùng nhãn hiệu, biểu tượng của hệ thống khi hợp đồng kết thúc.
Nhóm quy định thứ hai: thành lập và hoạt động của trường
Trường mầm non tư thục do nhà đầu tư là cá nhân hoặc tổ chức thành lập, phải được cơ quan có thẩm quyền ra quyết định thành lập hoặc cho phép thành lập, rồi được cho phép hoạt động giáo dục khi đủ điều kiện về đất đai, cơ sở vật chất, đội ngũ, chương trình và tài chính. Các điều kiện chi tiết hiện nằm ở nghị định quy định điều kiện đầu tư và hoạt động trong lĩnh vực giáo dục (Nghị định 125/2024/NĐ-CP) và các thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong đó có Điều lệ trường mầm non ban hành kèm Thông tư 52/2020/TT-BGDĐT.
Thứ tự thời gian cũng cần tính đúng. Hợp đồng nhượng quyền có thể ký trong vài tuần, nhưng thủ tục thành lập, cho phép hoạt động giáo dục, thẩm duyệt và nghiệm thu phòng cháy chữa cháy, điều kiện bếp ăn có thể kéo dài nhiều tháng. Lịch khai trương trong gói nhượng quyền chỉ có nghĩa khi đã tính đủ thời gian của các thủ tục này.
Với nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập, điều kiện và quy chế hoạt động có văn bản riêng, quy mô nhỏ hơn và yêu cầu khác trường. Nhiều chương trình nhượng quyền có cả phiên bản cho quy mô nhóm lớp; nếu bạn định bắt đầu nhỏ, cần hỏi hệ thống có chuẩn riêng cho quy mô đó không, và loại hình nào phù hợp với mặt bằng của bạn.
Điểm cốt lõi: hồ sơ xin thành lập và cho phép hoạt động đứng tên nhà đầu tư và trường của bạn, không phải tên hệ thống nhượng quyền. Người chịu trách nhiệm trước cơ quan quản lý giáo dục là chủ trường và hiệu trưởng do bạn bổ nhiệm theo quy định. Danh mục pháp lý và giấy phép của trang có các bài đi sâu từng loại hồ sơ.
Những chỗ hai nhóm quy định chạm nhau
Bảng sau liệt kê các điểm hay sinh vướng mắc khi đưa một thương hiệu nhượng quyền vào một trường mầm non tư thục, kèm cách xử lý thường gặp. Đây là nguyên lý chung; cách áp dụng cụ thể cần hỏi cơ quan cấp phép.
| Điểm chạm | Phía nhượng quyền muốn | Phía giáo dục yêu cầu | Cách xử lý thường gặp |
|---|---|---|---|
| Tên trường | Tên thương hiệu xuất hiện rõ, thống nhất | Tên trường đặt theo quy định về đặt tên cơ sở giáo dục, ghi trên quyết định | Hỏi trước cơ quan cấp phép cách đưa thương hiệu vào tên riêng; biển hiệu khớp tên trên quyết định |
| Chương trình | Áp chương trình riêng của hệ thống | Thực hiện chương trình giáo dục mầm non do Bộ ban hành | Chương trình hệ thống là phần bổ trợ, tích hợp, không thay chương trình bắt buộc |
| Giáo viên | Tuyển theo hồ sơ năng lực của hệ thống | Đạt chuẩn trình độ theo Luật Giáo dục 2019 | Chuẩn hệ thống là tầng thêm trên chuẩn luật, không thay |
| Cơ sở vật chất | Thiết kế, nội thất theo nhận diện | Tiêu chuẩn cơ sở vật chất, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm | Thiết kế của hệ thống phải qua được chuẩn ngành; ưu tiên chuẩn ngành khi lệch |
| Báo cáo, kiểm tra | Kiểm tra theo chuẩn hệ thống | Báo cáo, thanh tra, kiểm tra của cơ quan quản lý | Hai luồng song song; chủ trường giữ hồ sơ cho cả hai |
| Thay đổi chủ | Duyệt người mua theo hợp đồng | Thủ tục thay đổi nhà đầu tư, có thể cả quyết định cho phép | Làm cả hai thủ tục; thời gian tính theo thủ tục chậm hơn |
Nguyên tắc chung khi hai phía lệch nhau: chuẩn của ngành giáo dục là sàn bắt buộc, chuẩn của hệ thống là tầng cộng thêm. Một gói nhượng quyền nghiêm túc được thiết kế để nằm trên sàn đó; nếu thấy điểm nào của gói đòi làm trái quy định ngành, cần hỏi lại ngay.
Sở hữu trí tuệ: kiểm cái mình đang trả tiền để dùng
Thứ bạn trả tiền trong nhượng quyền phần lớn là tài sản trí tuệ: nhãn hiệu, tên thương mại, chương trình, học liệu, bí quyết vận hành. Vì vậy, kiểm tra quyền của bên nhượng quyền với các tài sản này là bước pháp lý không được bỏ qua. Nhãn hiệu cần được đăng ký bảo hộ tại Việt Nam cho nhóm dịch vụ giáo dục liên quan; bạn có thể tra cứu trên cơ sở dữ liệu của cơ quan sở hữu công nghiệp và đề nghị bên nhượng quyền cung cấp văn bằng.
Nếu nhãn hiệu chưa được cấp văn bằng, hoặc đứng tên một người khác bên nhượng quyền, cần hỏi rõ chuỗi quyền: bên nhượng quyền được chủ nhãn hiệu cho phép đến đâu, có quyền cấp lại không, trong bao lâu. Một tình huống xấu nhưng có thật trong kinh doanh nói chung: bên nhận quyền đầu tư biển hiệu và quảng bá, rồi thương hiệu bị tranh chấp, phải đổi tên giữa chừng.
Chương trình và học liệu được bảo hộ chủ yếu theo quyền tác giả, phát sinh khi tác phẩm được tạo ra, không bắt buộc đăng ký. Cần hỏi học liệu có dùng tài liệu của bên thứ ba không, và quyền dùng có bao gồm in thêm, chuyển thành bản số cho giáo viên không. Hợp đồng nên có điều khoản bên nhượng quyền bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ và chịu trách nhiệm nếu bên thứ ba khiếu nại.
Quan hệ với phụ huynh: ai ký, ai chịu
Phụ huynh ký hợp đồng dịch vụ giáo dục, đóng học phí cho trường của bạn, không phải cho hệ thống. Khi có khiếu nại về chăm sóc, ăn uống, an toàn hay hoàn phí, trường là người trả lời trước. Điều này cần được thể hiện minh bạch trên hợp đồng với phụ huynh, trên biên lai và trong cách tư vấn: nói rõ trường là cơ sở hoạt động theo nhượng quyền của thương hiệu nào, do pháp nhân nào quản lý.
Sự minh bạch này bảo vệ cả hai phía. Phụ huynh biết mình làm việc với ai. Hệ thống tránh bị kéo vào trách nhiệm của từng cơ sở. Chủ trường tránh được rủi ro bị cho là gây nhầm lẫn. Pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng yêu cầu thông tin trung thực về người cung cấp dịch vụ; với dịch vụ chăm sóc trẻ nhỏ, sự trung thực này còn là nền của lòng tin.
Về dữ liệu, trường thu thập thông tin của trẻ và gia đình, kể cả thông tin sức khoẻ. Khi dữ liệu này nằm trên phần mềm của hệ thống, cả trường và hệ thống đều tham gia xử lý dữ liệu cá nhân. Cần thoả thuận rõ trách nhiệm của từng bên, lấy sự đồng ý của phụ huynh đúng cách, và có quy trình khi xảy ra sự cố rò rỉ, theo quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân hiện hành.
Danh sách giấy tờ nên xin bên nhượng quyền trước khi ký
Những giấy tờ dưới đây giúp bạn kiểm tra nhanh tư cách pháp lý của bên nhượng quyền. Một hệ thống nghiêm túc thường chuẩn bị sẵn; nếu thiếu, hãy hỏi lý do.
- Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của bên nhượng quyền, có ngành nghề phù hợp.
- Văn bằng bảo hộ nhãn hiệu tại Việt Nam, hoặc đơn đăng ký đang chờ kèm giải trình chuỗi quyền.
- Bản giới thiệu về nhượng quyền thương mại theo mẫu hướng dẫn hiện hành.
- Giấy tờ đăng ký nhượng quyền với cơ quan quản lý thương mại nếu thương hiệu đến từ nước ngoài.
- Danh sách cơ sở đang hoạt động trong hệ thống, gồm cả cơ sở do hệ thống trực tiếp vận hành.
- Thông tin các cơ sở đã rời hệ thống trong vài năm gần đây và lý do chung.
- Mẫu hợp đồng phụ huynh, mẫu sổ tay vận hành phần an toàn trẻ để đối chiếu với quy định ngành.
Đối chiếu các giấy tờ này mất vài ngày, nhưng có thể giúp bạn tránh một khoản đầu tư nhiều năm vào một thương hiệu không vững về pháp lý.
Câu hỏi thường gặp
Nhượng quyền giữa hai doanh nghiệp trong nước có phải đăng ký không?
Theo các lần sửa đổi Nghị định 35/2006/NĐ-CP, nhượng quyền trong nước hiện không thuộc diện phải đăng ký với Bộ Công Thương; nhượng quyền từ nước ngoài vào Việt Nam thì phải đăng ký. Nên kiểm bản hợp nhất hiện hành vì quy định có thể tiếp tục thay đổi.
Trường mầm non nhượng quyền có được dùng chương trình riêng thay chương trình của Bộ không?
Không thay được. Trường mầm non phải thực hiện chương trình giáo dục mầm non do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Chương trình của hệ thống được dùng như phần bổ trợ, tích hợp. Việc dạy chương trình nước ngoài có điều kiện riêng cần kiểm với cơ quan quản lý.
Cá nhân có nhận nhượng quyền mầm non được không, hay phải lập công ty?
Pháp luật giáo dục cho phép cá nhân hoặc tổ chức là nhà đầu tư thành lập trường mầm non tư thục, còn hợp đồng nhượng quyền thường ký giữa thương nhân. Chọn đứng tên cá nhân hay công ty ảnh hưởng tới thuế, trách nhiệm và khả năng chuyển nhượng, nên hỏi tư vấn trước.
Ai chịu trách nhiệm khi trường nhượng quyền xảy ra sự cố với trẻ?
Trước hết là trường và chủ trường, vì trường là cơ sở trực tiếp chăm sóc trẻ và đứng tên giấy phép. Trách nhiệm của hệ thống, nếu có, phụ thuộc hợp đồng và mức độ liên quan, ví dụ quy trình bắt buộc có sai sót. Hợp đồng nên quy định rõ cách phối hợp xử lý và bảo hiểm.
Tên trường có được trùng hoàn toàn với tên thương hiệu nhượng quyền không?
Tên trường phải đặt theo quy định về tên cơ sở giáo dục và không gây nhầm lẫn với cơ sở khác. Nhiều thương hiệu có nhiều cơ sở thì thường thêm tên địa danh hoặc tên riêng để phân biệt. Nên hỏi trước cơ quan cấp phép nơi đặt trường.